Władze Oświęcimia, Gminy Oświęcim, Powiatu Oświęcimskiego milczą w sprawie planowanej budowy elektrowni w Stawach Monowskich. Dlatego na potrzeby “Kuriera Oświęcimskiego” postanowiłem przygotować kilka publikacji w formie pytań i odpowiedzi związanej z SMR. Pierwsza część została opublikowana już w wersji papierowej “Kuriera Oświęcimskiego”. Na pytania odpowiada p. Mariusz Ilnicki, SMR Development Expert z firmy Orlen Synthos Green Energy sp. z o.o.

W której lokalizacji (Ostrołęka, Włocławek, Warszawa, Tarnobrzeg, Stalowa Wola, Dąbrowa Górnicza, Kraków i Stawy Monowskie) inwestycja jest najbardziej zaawansowana? W której lokalizacji może powstać pierwsza elektrownia?

OSGE obecnie koncentruje się na działaniach zmierzających do rozpoczęcia budowy elektrowni z reaktorami BWRX-300 w trzech lokalizacjach: Stawy Monowskie, Włocławek i Stalowa Wola. Dla tych projektów spółka posiada wydane przez Min. Klimatu i Środowiska w 2023 roku decyzje zasadnicze (decyzja dla Włocławka została na wniosek inwestora zmieniona w lutym 2026 przez Ministra Energii – zwiększono liczbę możliwych jednostek z czterech do sześciu). W odniesieniu do dwóch projektów – Włocławek i Stawy Monowskie – zostały już wydane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) postanowienia o zakresie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zaś dla Stalowej Woli został złożony odpowiedni wniosek. Dla Stawów Monowskich OSGE posiada także decyzję o warunkach przyłączenia do sieci, wydaną przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. W dniu 26 czerwca 2026 r. OSGE wystąpiło do Ministra Energii o rozpoczęcie prac nad systemem wsparcia dla 14 SMR-ów w trzech lokalizacjach, w tym również w Stawach Monowskich.
Aktualnie prowadzone działania pozwalają stwierdzić, że pierwszy SMR powstanie we Włocławku do roku 2032/33.
Warto też zauważyć, że prowadzone w sposób ciągły przez OSGE działania w obszarze np. licencjonowania technologii (np. Wstępny Raport Bezpieczeństwa, tzw. PSAR), a także przygotowania dotyczące projektu technicznego w znacznym stopniu dotyczą wszystkich omawianych lokalizacji.

Czy nadal planowane jest w Oświęcimiu – Stawach Monowskich wybudowanie małego reaktora BWRX-300? Jeśli tak, to na jakim etapie jest inwestycja? Jeśli, nie dlaczego odstąpiono od projektu?

Stawy Monowskie są w grupie trzech lokalizacji w których OSGE rozwija projekt zmierzający do rozpoczęcia budowy. Na żadnym etapie nie było i nie ma mowy o „odstąpieniu” od inwestycji. Pragniemy jednak podkreślić, że ostateczna decyzja o inwestycji w Stawach Monowskich (analogiczne sytuacja wygląda w innych wytypowanych lokalizacjach) będzie możliwa po przeprowadzeniu szczegółowych analiz środowiskowych i uzyskaniu pozytywnej decyzji środowiskowej dla wytypowanej przez nas lokalizacji. W myśl przepisów, jest to niezbędny element procesu inwestycyjnego bez którego inwestor nie uzyska pozwolenia na budowę.

Kiedy może ewentualnie rozpocząć się budowa małej elektrowni atomowej w Oświęcimiu-Stawach Monowskich?

Rozpoczęcie prac nad obiektem energetyki jądrowej wymaga długotrwałych przygotowań na różnych płaszczyznach, m.in. licencjonowania technologii i potwierdzenia jej bezpieczeństwa przez Państwową Agencję Atomistyki, uzyskania zgód środowiskowych poprzez przygotowanie raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko (GDOŚ), przygotowania projektu technicznego i organizacji łańcucha dostaw. W odniesieniu do projektu w Stawach Monowskich OSGE jest aktywne na każdej z tych płaszczyzn. Na bazie obecnego harmonogramu zakładamy, że faza konstrukcyjna w Stawach Monowskich może rozpocząć się w 2029/30 roku. Finalnie będzie to zależne od przebiegu badań środowiskowych i tempa uzyskiwania przez spółkę wymaganych zgód.

Jaki jest wstępny koszt planowanej przez Państwa inwestycji w Oświęcimiu-Stawach Monowskich?

Program inwestycyjny realizowany przez OSGE zakłada budowę 14 jednostek w pierwszej fazie w trzech wymienionych wcześniej lokalizacjach. Szacowane przez nas koszty są rozpatrywane w odniesieniu do floty reaktorów, gdyż jedynie wówczas uzyskujemy realne oszczędności wynikające z modułowości małych reaktorów. Szacunki na obecnym etapie wskazują na koszt jednego bloku rzędu 2,0-2,2 mld euro, ale rozpatrywany jako średni koszt bloku przy 14 blokach. Specyfika projektu powoduje, że każda kolejna jednostka będzie tańsza od poprzedniej.

P.S. Przypomnę też dwa odcinki “Porozmawiajmy.O” dotyczące elektorowi, które powstały już jakiś czas temu…

Jest w Oświęcimiu pewna tradycja, która nie ma nic wspólnego np. z Bożym Narodzeniem, Wielkanocą, czy nawet wrześniowym Świętem Miasta. To tradycja zamykania krytej pływalni… dokładnie wtedy, gdy najbardziej jest potrzebna.

Kalendarz jest nieubłagany. Dzieci kończą rok szkolny, rodzice zastanawiają się, jak zorganizować im wolny czas, termometry pokazują (czasami) blisko 40 stopni, a my w Oświęcimiu… wywieszamy przysłowiową kartkę „przerwa techniczna” i zapraszamy za trzy tygodnie. Tak, 21 dni!

W tym roku od 20 lipca do 10 sierpnia. Przypadek? Oczywiście, że nie. To już niemal taki nasz oświęcimski rytuał.

Przyznam szczerze, podziwiam pewnego rodzaju konsekwencję. W świecie, w którym wszystko się zmienia, inflacja raz rośnie, raz spada, drogi się budują, benzyna drożeje choć cena baryłki spada, pociągi przyjeżdżają szybciej niż kiedyś, jedno pozostaje niezmienne. W środku wakacji pływalnia w Oświęcimiu zamyka swoje podwoje.

Wiem, przecież trzeba zrobić przeglądy. I trudno się z tym nie zgodzić. Bezpieczeństwo jest najważniejsze. Tylko od lat nurtuje mnie pytanie czy naprawdę jedynym możliwym terminem na obowiązkowe prace są właśnie wakacje? To trochę tak, jakby najlepsza lodziarnia na oświęcimskim Rynku zamykała się na remont w lipcu lub sierpniu, stok narciarski ogłaszał kilkutygodniową przerwę techniczną w styczniu, a św. Mikołaj brał urlop 6 grudnia.

W tym wszystkim najbardziej szkoda jednak dzieci. Przez dziesięć miesięcy słyszą od nas dorosłych, że „jeszcze chwila, będą wakacje”. No i są wakacje. Weźmiemy kartę mieszkańca i pójdziemy na basen. Ale niestety w Oświęcimiu przez trzy tygodnie nie można. Zaraz ktoś mi powie, że są przecież inne miejsca. Owszem. Można pojechać do sąsiednich miejscowości, można wsiąść do samochodu i szukać kąpieliska. Tylko dlaczego mieszkańcy i podatnicy Oświęcimia mają szukać bezpiecznej wody poza swoim miastem? Np. w Brzeszczach, Tychach, Libiążu…

Przypomnę. Oświęcim nadal nie posiada ogólnodostępnego miejskiego kąpieliska z prawdziwego zdarzenia. Nie mamy miejsca, które w upalne dni stałoby się naturalnym centrum letniego wypoczynku całych rodzin. A skoro nie ma otwartego kąpieliska, tym bardziej trudno zrozumieć zamykanie krytej pływalni właśnie wtedy, gdy zainteresowanie wodą jest największe.

To wszystko to nie jest pretensja do pracowników pływalni i MOSiR-u. Oni wykonują swoją pracę i muszą wykonać konieczne przeglądy techniczne. To raczej pytanie o sposób planowania i o filozofię zarządzania miastem. Sposób zarządzania miastem, który już na dobre wyczerpał swoją formułę…

Może warto usiąść jesienią przy stole, w zaciszu spokojnych gabinetów na ul. Zaborskiej 2 i zadać sobie proste pytanie – czy naprawdę nie da się tego zrobić inaczej? Czy nie można podzielić np. prac na etapy? Przeprowadzić części przeglądów wcześniej lub później? Czy nie można wykonać przeglądu np. w jakiś przerwach świątecznych? Czy nie da się poszukać rozwiązania, które pogodzi bezpieczeństwo z potrzebami mieszkańców? Bo miasto przyjazne rodzinom poznaje się nie tylko po drogich inwestycjach i efektownych ukwieconych rondach. Czasem o jakości życia w mieście decydują też drobiazgi. Takie jak np. możliwość pójścia z dzieckiem na basen w środku wakacji. Co jest chyba naturalne i w miarę zrozumiałe.

Mam nadzieję, że kiedyś doczekamy czasów, w których wakacyjną tradycją w Oświęcimiu będzie nie kartka z napisem „nieczynne”, ale śmiech dzieci dobiegający z otwartego kąpieliska i pełnej życia pływalni.

Bo lato jest od pływania. Nie od czekania.

Budowa drogi ekspresowej S1 i obwodnicy Oświęcimia od lat budzi ogromne zainteresowanie mieszkańców i kierowców. Dlatego zapytałem Kacpra Michnę z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad o kluczowe tematy związane z budową tej ważnej drogi.

Kiedy planowane jest oddanie w całości obwodnicy Oświęcimia wraz z tunelem pod torami Oświęcim-Czechowice? Na kiedy planowany był pierwotny termin oddania do użytku obwodnicy Oświęcimia?

Zakończenie budowy obwodnicy Oświęcimia oraz oddanie przejazdu pod torami planowane jest na grudzień tego roku. Pierwotnym terminem oddania trasy był kwiecień 2024 r., jednak ze względu na przedłużające się prace przygotowawcze (wydłużony czas uzyskiwania pozwolenia na budowę, tj. ZRID) został on zmieniony na maj 2026 r.

Jakie niespodziewane utrudniania w budowie opóźniają termin ukończenia budowy obwodnicy Oświęcimia?

Kluczowe kwestie to: konieczność dostosowania się do wymogów PKP, aby na tej linii można było utrzymać ruch pociągów. Z tego powodu zdecydowano się na zmiany technologii wykonania przejazdu pod torami, a także bardzo wysoki poziom wód gruntowych utrudniający prace w wykopach.

Kiedy planowane jest oddanie gotowych do użytku obwodnic Oświęcimia i Bierunia, jako całości? Kiedy kierowcy będą mogli pojechać po nowym śladzie DK44 z Oświęcimia w kierunku Tychów?

Zakończenie budowy obwodnicy Oświęcimia planowane jest na grudzień tego roku. Budowa obwodnicy Bierunia zakończy się w III kwartale tego roku.

Na kiedy planowane jest całkowite ukończenie drogi ekspresowej S1 na całym odcinku? Tj. Od Bielska-Białej do Mysłowic.

Koniec 2027 r.

Foto: s1-myslowice-bielsko.pl

Kiedy myślimy o promocji miasta, przed oczami stają nam wielkie billboardy, drogie spoty reklamowe albo opasłe foldery turystyczne, które lądują najczęściej na dnach szuflad. Świat marketingu idzie jednak do przodu, a kluczem do serc mieszkańców i turystów staje się dziś oryginalność, budowanie pozytywnych skojarzeń i elementów zaskoczenia.

Ci, którzy znają mnie bliżej, wiedzą, że poza pracą samorządową mam pasję, która wielu może kojarzyć się z dzieciństwem. Jestem miłośnikiem klocków Lego. Godziny spędzone na układaniu skomplikowanych konstrukcji nauczyły mnie, że z małych i pozornie prostych elementów można zbudować coś absolutnie wielkiego. I to właśnie ta pasja podsunęła mi pomysł nietypowy, ale mający być może ogromny potencjał. Chodzi mi o stworzenie oficjalnej, oświęcimskiej minifigurki Lego z napisem „I love Oświęcim”. Dlaczego maleńki, plastikowy ludzik miałby być skutecznym ambasadorem naszego miasta?

Przełamywanie stereotypów i budowanie nowej narracji

Nasz Oświęcim to miasto o niezwykle trudnej, historycznej tożsamości, której nigdy nie zapomnimy. Jednak jako mieszkańcy wiemy, że Oświęcim to także żyjące miasto z ludźmi, urzędami, instytucjami i firmami. Minifigurka Lego z napisem „I love Oświęcim” to mógłby być sygnał wysłany w świat, że jesteśmy dumni z naszego miasta oraz że tu bije dobre serce. To mógłby być nowoczesny sposób na pokazanie Oświęcimia z perspektywy miejsca przyjaznego, otwartego i patrzącego w przyszłość.

Nauka, robotyka i nowoczesne technologie

Współczesne klocki Lego to już dawno nie tylko proste układanki, ale zaawansowane zestawy edukacyjne, programowalne roboty i inżynieria w wersji mikro. Promocja miasta poprzez taki gadżet doskonale mogłaby budować wizerunek Oświęcimia jako ośrodka otwartego na nowoczesne technologie i edukację przyszłości. Mamy przecież dobre szkoły, rozwijającą się uczelnię wyższą i młodzież, która chce iść z duchem czasu. Nasz mały plastikowy ambasador mógłby stać się symbolem wspierania nauk ścisłych, kreatywnego myślenia i innowacji. Pokażmy, że Oświęcim stawia na rozwój i wychowywanie przyszłych inżynierów, programistów czy naukowców poprzez mądrą zabawę.

Fenomen popkultury i marketing wirusowy

Klocki Lego łączą już dziś pokolenia. Jako dorosły fan Lego (AFOL) doskonale wiem, jak wielka społeczność na całym świecie kolekcjonuje klockowe minifigurki z ogromną pasją. Myślę też, że taki ludzik może mieć duży potencjał „wirusowy” w mediach społecznościowych. Wyobraźmy sobie turystów i mieszkańców, którzy robią zdjęcia oświęcimskiemu ludzikowi na tle zamku, rynku, nad Sołą czy podczas miejskich wydarzeń, a potem wrzucają je do sieci z hashtagiem #ILoveOświęcim. To darmowa, organiczna promocja miasta, która dociera do milionów odbiorców.

Pamiątka, która nie ląduje w koszu

Większość tradycyjnych gadżetów (np. smycze, długopisy, foldery) szybko się gubi lub nudzi. Limitowana, oryginalna, oświęcimska figurka Lego stałaby się momentalnie hitem kolekcjonerskim. Mogłaby być nagrodą w szkolnych konkursach naukowych, upominkiem dla odwiedzających nas delegacji czy unikalną pamiątką do kupienia w punktach informacji turystycznej.

Podsumowanie

Oczywiście, od pomysłu do realizacji droga bywa kręta, a współpraca z globalną marką wymaga formalności. Uważam jednak, że Oświęcim zasługuje na nieszablonowe pomysły. Powinniśmy szukać rozwiązań, które wywołają uśmiech i pozwolą spojrzeć na nasze miasto z dumą.

A tak zupełnie pół żartem, pół serio… jako radny (i konstruktor-amator) widzę w tym projekcie jeszcze jeden, ogromny plus. Skoro klocki Lego słyną z legendarnej trwałości i są praktycznie niezniszczalne, to zbudowana z nich promocja Oświęcimia przetrwa każdą kadencję, każdy budżet i każdą polityczną burzę.

Co więcej, na klocka Lego w pokoju dziecięcym nadepnął chyba każdy rodzic w naszym mieście (mnie również, mimo wielkiej miłości do nich, regularnie się to zdarza!). Ból jest niesamowity. Ale pomyślcie Państwo, jeśli w przyszłości nadepnęlibyście w ciemności na zagubiony element i z Waszych ust padnie tradycyjne, soczyste, polskie słowo, a potem po zapaleniu światła zobaczycie, że to ludzik z napisem „I love Oświęcim”… to czyż złość nie minie od razu, ustępując miejsca czystej, lokalnej dumie?

Jak zawsze czekam na Państwa opinie. Mój adres e-mail: [email protected]